Sign in to follow this  
Followers 0
Michael

"Κάτω απ� τη μαρκίζα"

3 posts in this topic

EΦYΓE H BIKY MΟΣXΟΛIΟY

Μάνος Ελευθερίου: «Είμαι περήφανος που μου έκανε την τιμή να ερμηνεύσει το καλύτερο τραγούδι μου, τη "Μαρκίζα"».

ΤΑ ΝΕΑ , 17/08/2005

Ο θάνατος της Μοσχολιού και η πιο πάνω διαπίστωση του Μάνου Ελευθερίου είναι η αφορμή να "δημοσιεύσω" μια παλιά προσπάθεια ανάλυσης των στίχων αυτού του (από κάθε άποψη υπέροχου) τραγουδιού. Για την ακρίβεια, η προσπάθεια έγινε δύο φορές, με δύο Ελληνίδες δηλαδή. Γι αυτό σε μερικά σημεία αναφέρω και δύο διαφορετικές ερμηνείες (σημειώνοντας ένα "Α" και ένα "Β" αντίστοιχα).

Πρώτα, όμως, οι στίχοι χωρίς άλλα λόγια:

"Κάτω απ τη μαρκίζα"

Μουσική: Γιάννης Σπανός / Στίχοι: Μάνος Ελευθερίου

Ερμηνεία: Βίκυ Μοσχολιού

Δίσκος: "Η Βίκυ Μοσχολιού τραγουδά Σπανό" (1977)

"Ό,τι από σένα τώρα έχει μείνει

σε μια φωτογραφία της στιγμής

είναι αυτό που δεν τολμούν τα χείλη

σ εκείνο το τοπίο της βροχής.

Όλα μου λεν πως έχεις κιόλας φύγει

κι ας λάμπει η ξενοιασιά της εκδρομής.

Εσύ όπου να πας, σ όποιο ταξίδι,

σε λάθος στάση θα κατεβείς.

Χρόνια μετά και κάτω απ τη μαρκίζα

σε βρήκα που ήρθες για να μη βραχείς.

Ίδια η βροχή τα μάτια σου τα γκρίζα

μα τίποτα, όπως πάντα, δε θα πεις.

Μονάχα εγώ ρωτώ χωρίς ελπίδα

πού μένεις, πού κοιμάσαι και πώς ζεις.

Κι εσύ που ξέρεις όσα η καταιγίδα

δεν έχεις κάτι για να μου πεις;(.)"

Μια από τις μεγαλύτερες δυσκολίες στην ερμηνεία των στίχων είναι η χρονική ταξινόμηση των όσων διηγούνται. Γι αυτό αποδείχτηκε χρήσιμο να προσδιοριστεί ξεχωριστά για κάθε τμήμα των στίχων σε ποια χρονική στιγμή αναφέρεται. Αυτός είναι ο σκοπός των λατινικών αριθμών I με IV. Συγκεκριμένα σημαίνουν:

I : η στιγμή της λήψης της φωτογραφίας

I I : χρόνια μετά

I I I : τώρα (παρόν) (δηλ. η στιγμή που κοιτάζω τη φωτογραφία)

I V : μέλλον

Λοιπόν:

Ι Ι Ι

Ό,τι από σένα τώρα έχει μείνει

σε μια φωτογραφία της στιγμής

1) "φωτογραφία":

A: "φωτογραφία" μάλλον με κυριολεκτική σημασία

B: ίσως και με μεταφορική σημασία (φωτογραφία στο μυαλό)

I

είναι αυτό που δεν τολμούν τα χείλη

2) "δεν τολμούν τα χείλη": δηλ. δεν τολμούν να πουν

3) δεν τολμούν = δεν τόλμησαν (έχει γίνει στο παρελθόν)

4) "αυτό":

Α: ίσως κάτι το αρνητικό (που δεν τολμούν να πουν τα δικά μου χείλη --> δεν ήθελα να το πιστέψω πως θα σε χάσω)

Β: πρόκειται για κάτι που θα ήθελα εγώ να ειπωθεί αλλά δεν το είπες ποτέ (λ.χ. το όνομά μου, μια ανάμνηση κλπ.)

σ εκείνο το τοπίο της βροχής.

5) "το τοπίο": εκείνο που είναι πάνω στη φωτογραφία (το τοπίο που θυμάμαι)

I Ι Ι (και Ι ; )

Όλα μου λεν πως έχεις κιόλας φύγει

6) "όλα μου λεν": δηλ. όλα πάνω στη φωτογραφία

7) "όλα μου λεν": τώρα (κοιτάζοντας τη φωτογραφία)

8) "πως έχεις κιόλας φύγει":

Α: δηλ. τότε που βγήκε η φωτογραφία --> συναισθηματικά είχες ήδη τότε φύγει από κοντά μου (αν και ήσουν μαζί μου ακόμα)

Β: τώρα

κι ας λάμπει η ξενοιασιά της εκδρομής.

9) τώρα ή τότε; (βλ. 8) -->

Α: εκδρομή: δηλ. η εκδρομή πάνω στη φωτογραφία

Β: ακόμα και όταν κάνω κάτι το ευχάριστο (εκδρομή = οτιδήποτε ευχάριστο) νιώθω θλιμμένη

I V

Eσύ όπου να πας, σ όποιο ταξίδι,

σε λάθος στάση θα κατεβείς.

10)

A: = ό,τι και να κάνεις, κάποιο λάθος θα κάνεις

B: "σε λάθος στάση": από τη δική μου σκοπιά (Έχεις φύγει, θα είσαι μακριά· δεν θα είμαστε μαζί, ενώ θα ήθελα να μείνεις μαζί μου.)

I I

Χρόνια μετά και κάτω απ τη μαρκίζα

11) "μετά":

δηλ. μετά τη στιγμή που απεικονίζεται στη φωτογραφία (Α: μετά την εκδρομή / Β: μετά το χωρισμό)

12) "κάτω απ τη μαρκίζα":

Α: κυριολεκτική σημασία

Β: κυριολεκτική, αλλά ίσως και συμβολική σημασία - δηλ. καταφύγιο που ζητούσες όταν ήσουν σε άσχημη κατάσταση

σε βρήκα που ήρθες για να μη βραχείς.

13) "σε βρήκα": τυχαία σε είδα

14) "που ήρθες" = όταν ήρθες

Ίδια η βροχή τα μάτια σου τα γκρίζα

15) δηλ. τόσο γκρίζα όσο είναι η βροχή (είναι τα μάτια σου)

μα τίποτα, όπως πάντα, δε θα πεις.

16) = όπως πάντα, δεν θα πεις τίποτα (δεν θα εκφράσεις αυτά που θα θελες να πεις - δεν θα πεις γιατί έφυγες)

17) "δε θα πεις": δηλ. δεν είπες (βλ. 3 - "δεν τολμούν") --> αναφέρεται στο παρελθόν

I I I

Μονάχα εγώ ρωτώ χωρίς ελπίδα

18) "μονάχα εγώ": δηλ. σε αντίθεση με σένα

19) "ρωτώ": με την έννοια "αναρωτιέμαι" (τώρα)

20) "χωρίς ελπίδα": δηλ. χωρίς ελπίδα για απάντηση

πού μένεις, πού κοιμάσαι και πώς ζεις.

Κι εσύ που ξέρεις όσα η καταιγίδα

21) "ξέρεις": έχει εδώ διπλή σημασία: α) "έχεις την ικανότητα / μπορείς": και εσύ είσαι αιτία για δυστυχία + β) "γνωρίζεις": ξέρεις τι προκάλεσες - ξέρεις για ποιο λόγο έφυγες και ξέρεις ότι ως αποτέλεσμα λυπήθηκα (Β)

22) "ξέρεις όσα η καταιγίδα":

Α: ξέρεις πολλά πράγματα - όπως η καταιγίδα ξέρει / φέρνει πολλά (έτσι που θα μπορούσες να μου πεις κάτι)

Β: δηλ. όσα (= όλα αυτά που) ξέρει η καταιγίδα

23) "η καταιγίδα": είναι η αιτία για δυστυχία, έχει την ευθύνη για καταστροφές (Β)

δεν έχεις κάτι για να μου πεις

24)

Α: πρόκειται μάλλον για διαπίστωση

Β: πρόκειται για ρητορική ερώτηση και για διαπίστωση (απευθύνεται σε αυτόν που δεν είναι πια εδώ)

Και βλέπω ότι ακόμα παραμένουν αρκετές απορίες ... :mad:

’λλες παρατηρήσεις και σχόλια είναι ευπρόσδεκτα λοιπόν ...

Share this post


Link to post
Share on other sites

Είχα αμφιβολίες, αλλά τώρα είμαι σίγουρη: πρόκεται για πολιτικά γεγονότα. Δεν είναι απλά ερωτικό τραγούδι - όπως περισσότερα ελλινηκά τραγούδια που αξίζουν συζήτηση, και συγκεκριμένα σε στοίχους του Μ. Ελευθερίου πού κρύβουν πάντα κάποιο κωδικό μέσα. Γιά μένα η λέξη-κλειδί έγινε "καταιγίδα".

Στο παρελθών πήγανε εκδρομή και έβρεχε. Γιατί πήγανε; Για μία συνέλευση της ομάδας τους στα κρυφά, μακρυά από τίχους που έχουν και αυτιά.

Δεν ήτανε ερωτευμένοι αλλά το πικνίκ έφερε και ξενοιασιά, με το αμοιβαίο ερωτικό ενδιαφέρον. Δεν τόλμησαν να το αποκαλύψουν, να εκφράσουν: εκείνη το περίμενε απ' αυτόν (παλιοί καιροί - τώρα πιό τολμηροί είναι τα κορίτσια), και αυτός έπρεπε να φύγει (του κάτω κόσμου τα πουλιά!). Δεν θα είχε συνέχεια μία ερωτηκή σχέση, όταν ζείς επικίνδυνα.

Σε λάθος στάση θα κατεβεί βέβαια να κρύψει ίχνη του από τους εξουσίες.

Χρόνια μετά ακόμα δεν ήτανε δυνατόν να αποκαλύψει τα στοιχεία του όταν συναντήθηκαν τυχαία κάτω απ' τη μαρκίζα - εννοήθηκε ότι δεν είχε ελπίδα και ρώτησε μόνο για κουβέντα. Ακόμα κουβαλάει αυτός τη καταιγίδα του πολιτικού ουρανού στα γκρίζα μάτια του και στη ζωή του. Ποιοί και πού θα χτυπηθούν άυριο κάτω απ' τον ουρανό της δικτατορίας, και ο ίδιος ο καθεστώς δεν το ξέρει. Μπορεί και να εξαντληθεί η καταιγίδα απροσδόκητα (όπως και έγινε πραγματικά). Τί να της πεί;

Η καταιγίδα δεν ξέρει, η ζευγάρι δεν ξέρει (δυστυχώς δεν έγιναν καν ζευγάρι παρά στα όνειρα τους, και η φωτογραφία ήτανε ομαδική, πάρθηκε από κάποιο μέλος της ομάδας που παρίστανε μια αφελή εκδρομή).

Αλλά εμείς ξέρουμε τελικά! Ναι, ακούμε επιπόλαια, στο δρόμο, μεταξύ δουλιές, σε κομμάτια, και τα κάνουμε κομμάτια. Η προδοσία της Σειρίνης αυτής, μουσικής: μας γεμίζει με αισθήσεις και παραισθήσεις, χανόμαστε στη φωνή να παραμελήσουμε τα λόγια (και το λόγο!). Και χάρη σε κάποιον "ανιαρό αναλυτή" (ευχαριστώ Michael όπου και να' σαι) που απορεί με ένα "απλό ερωτικό τραγούδι" θα φτάσουμε κάπου και στην αλήθεια.

Με ενοχλεί όμως: πώς και οι Ελληνες δεν βγάζουν τη νόημα;

η προσπάθεια έγινε δύο φορές, με δύο Ελληνίδες δηλαδή.

Πέστε μου ότι έκανα λάθος ανάλυση. Γλωσσικά λάθη τα έκανα πολλά, το ξέρω. Θα ήθελα να τα μου διορθώσει κάποια χριστιανή ψυχή αλλά δεν έχω ελπίδα και δεν ρωτάω. Μπορεί και 5 χρόνια μετά. :wow:

Share this post


Link to post
Share on other sites

Όπως και νά'χει, πρόκειται για ένα από τα σπουδαία και μεγάλα ελληνικά τραγούδια, δυο μεγάλων δημιουργών, του Σπανού και του Ελευθερίου, που στο πέρασμα των χρόνων έχει γνωρίσει δεκάδες επανεκτελέσεις, κυρίως σε ζωντανά προγράμματα...

Αξεπέραστη φυσικά η πρώτη εκτέλεση από τη "μαστόρισσα" Βίκυ Μοσχολιού, αλλά εξαιρετική και αυτή με τη Χαρούλα Αλεξίου, που κυκλοφόρησε μερικά χρόνια αργότερα...

:wow::wow::wow:

Share this post


Link to post
Share on other sites
Guest
You are commenting as a guest. If you have an account, please sign in.
Reply to this topic...

×   You have pasted content with formatting.   Remove formatting

×   Your link has been automatically embedded.   Display as a link instead

Loading...
Sign in to follow this  
Followers 0